52 boeken, Fotograferen   |   03 januari 2015   |

Kan jouw kleine zusje dat ook?

Nummer 52 van 2014 (ja, het is me weer gelukt!) was het boek ‘Dat kan mijn kleine zusje ook – Waarom moderne kunst kunst is‘, geschreven door de uiterst creatieve Will Gompertz. Een aanrader voor iedereen die wel eens voor een kunstwerk heeft gestaan en zich afvroeg waarom dát nou kunst was. Gompertz laat zien wat de gedachte achter bekende kunstwerken was en waarom het zeer onwaarschijnlijk is dat je kleine zusje die ook had kunnen maken. Hij vertelt verhalen over kunstenaars alsof hij zelf met ze in het café gezeten heeft, waardoor het boek leest als een trein. En dankzij zijn uiteenzettingen ga je met hernieuwde interesse nadenken over wat kunst nu eigenlijk is.

Juist nu ik bezig ben met de Fotoacademie interesseert dit onderwerp mij meer dan ooit. Het gaat daar niet enkel maar om het maken van een goed, interessant beeld. Het gaat ook om het concept dat je bedacht. Maar Gompertz zegt volgens mij terecht: ‘Kunstenaars communiceren in een beeldtaal, waarschijnlijk omdat ze het moeilijk vinden hun gedachten met het gesproken woord te ordenen.’ Dus wat doe je als iemand niet goed is zo’n concept onder woorden te brengen? Of misschien niet eens wil brengen? Zo is van Miró bekend dat hij gewoon maar wat begon te tekenen. Symbolen uit zijn onderbewuste, die hij zelf niet wílde verklaren, maar waar anderen hele analyses op los hebben gelaten.

In veel gevallen worden kunstwerken interessanter, misschien zelfs mooier door de uitleg van Gompertz. Toch overtuigt hij me niet altijd. Zo vertelt hij het verhaal over de doorbraak van Jackson Pollock. Peggy Guggenheim had veel geld én invloed in de kunstwereld. Toen ze voor het eerst een schilderij van Pollock zag, meende ze dat het hopeloos was. Maar toen Mondriaan haar zei dat het juist heel bijzonder was, draaide ze als een blad aan de boom om en fluisterde daarna iedereen in hoe bijzonder het schilderij van Pollock was. Gombertz is van mening dat het maar goed is dat Mondriaan haar dat inzicht gaf, maar je zou net zo goed kunnen stellen dat Pollock beroemd geworden is omdat Peggy Guggenheim een hype creëerde.  Wat de reden ook is: Pollock kon zijn emoties kwijt in zijn schilderijen en raakte vervolgens velen met zijn werk. Al zullen veel mensen bij het zien van schilderijen toch stiekem denken: “Dat kan mijn kleine zusje toch ook.”

Graag spreek ik ook nog even mijn bewondering uit voor het lef van de vertaler, die deze geniale titel verzon. De oorspronkelijke titel nodigt namelijk aanmerkelijk minder uit tot lezen (‘Wat Are You Looking At? 150 Years of Modern Art in the Blink of an Eye’), terwijl het boek zo enorm de moeite van lezen waard is.



Nog geen reacties

Reageer ook